ฝากไว้ให้จดจำ 

ยุคนี้เป็นยุคแห่งสมองอย่างแท้จริง รางวัลโนเบลปี 2014 มอบให้กับนักวิทยาศาสตร์สามท่าน Dr. John O'Keefe และสามีภรรยา Dr. May-Britt Moser and Dr. Edvard I. Moser สำหรับงานวิจัยด้านสมองกับระบบการคำนวณพิกัด
 
ผู้สนใจเรื่องสมองกับภาวะผู้นำอย่างผม รู้สึกยินดีที่ข้อมูลความรู้ใหม่ๆเกี่ยวกับอวัยวะมหัศจรรย์ในหัวของเรากำลังรุดหน้าไปอย่างไม่หยุดยั้ง หากความคิดแว้บหนึ่งหวนนึกถึง อัลเฟรด โนเบล ผู้ซึ่งร่ำรวยมาจากการสร้างและผลิตระเบิดไดนาไมต์ ที่ภายหลังกลายมาเป็นอาวุธประหัตประหารกัน
 
เมื่อปี 1888 ลุดวิค โนเบล พี่ชายของอัลเฟรดได้เสียชีวิตลง หากสื่อสารผิดพลาดอย่างไรไม่ทราบบุคคลภายนอกเข้าใจว่าคนที่ตายคือ อัลเฟรด จึงมีการเขียนข่าวถึงชีวิตของเขาแทน ข่าวส่วนมากเป็นเรื่องลบ เขียนถึงอัลเฟรดว่าเป็นคนโหดร้าย เป็น ‘ตัวแทนยมฑูต’ ถึงขั้นหนังสือพิมพ์ฝรั่งเศสฉบับหนึ่งเขียนว่า “อัลเฟรดร่ำรวยมาจากการสร้างเครื่องมือพรากชีวิตคนเป็นผักปลา” นัยว่าโลกเป็นสถานที่ที่น่าอยู่ยิ่งขึ้นเมื่อเขาจากไป
 
อัลเฟรด (ซึ่งยังไม่ตาย) มีโอกาสได้อ่านว่าคนอื่นๆจดจำเขาเช่นไร รู้สึกสะเทือนใจมากจึงตัดสินใจเปลี่ยนสิ่งที่เขาอยากฝากไว้ให้กับโลกเสียใหม่
 
ในการโค้ชครั้งหนึ่ง ผู้บริหารบอกผมว่า “ชีวิตนี้พี่ไม่ต้องการอะไรแล้ว ที่มาได้ถึงทุกวันนี้ก็ถือว่ามาไกลแล้ว ลูกก็โตแล้ว หน้าที่การงานเหลืออีกเพียงสองสามปีก็เกษียณแล้ว ไม่อยากทำอะไรมากกว่านี้แล้ว... เหนื่อย”
 
ผมถามเธอสั้นๆว่า “พี่อยากให้คนคิดถึงพี่อย่างไร เมื่อพี่ไม่อยู่แล้ว?”
 
เจ้าตัวเงียบไปพักใหญ่ ก่อนตอบว่า “อยากให้คนจำความดีของพี่ได้” จากนั้น เราช่วยกันวางแผนและตั้งเป้าหมายเพื่อใช้เวลาที่เหลือในการทำงานของเธอ สร้างโอกาสที่คนเบื้องหลังจะ ‘จดจำ’ เธอได้ในแบบที่เธออยากเป็นที่จดจำ
 
ปกติผมไม่เขียนถึงคุณพ่อบ่อยนัก แต่ครั้งนี้นึกถึงคำกล่าวที่ท่านเคยตอบนักข่าวไว้ เมื่อครั้งขึ้นดำรงตำแหน่งสูงสุดของข้าราชการประจำ นักข่าวถามคุณพ่อว่ารู้สึกอย่างไรที่ได้รับตำแหน่งนี้ พร้อมหยอกว่า ท่านเคยทำงานในฐานะรัฐมนตรีช่วยฯ (ในคณะรัฐบาลพระราชทาน มี พณฯท่าน สัญญา ธรรมศักดิ์ เป็นนายกรัฐมนตรี) มาแล้ว ตำแหน่งปลัดก็ “คงจะยังงั้นๆ”
 
บทสัมภาษณ์ของ ดร. เถลิง ธำรงนาวาสวัสดิ์ เมื่อได้รับตำแหน่งปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
 
“ผมไม่ได้คิดว่า คนเราวัดกันด้วยตำแหน่ง เป็นรัฐมนตรีไม่ได้หมายความว่า เป็นคนมีเกียรติน่านับถือมากกว่าคนอาชีพอื่น การเป็นรัฐมนตรีอาจเป็นการบังเอิญในช่วงชีวิตหนึ่ง ผมไม่เคยนึกว่าเป็นรัฐมนตรีดีกว่าเป็นปลัด ปัญหามันอยู่ที่ว่าเมื่อเราตายไปแล้ว คนเค้านึกถึงความดีของเราแค่ไหน?
...ถ้าเป็นรัฐมนตรีแล้วถูกคนเค้าสาปแช่ง มันจะมีเกียรติที่ตรงไหน?”
 
ไทยรัฐ, ๒๐ มกราคม ๒๕๒๓
 
ในฐานะผู้สืบสกุลธำรงนาวาสวัสดิ์ ผม พี่ธรณ์ และน้องสาว ไม่เคยน้อยใจที่เราไม่มี ‘ทรัพย์ล้อม’ ทั้งที่คุณพ่อก็เป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่อยู่หลายสิบปี แต่เราหยิ่งผยองยิ่งนักในนาวาชีวิตที่พ่อฝากไว้
 
น้องสาวผมเพิ่งปฏิเสธลูกค้ารายใหญ่รายหนึ่งไปเนื่องจาก “ผู้บริหารขอค่าติดต่อสองแสนบาท” ด้วยเหตุผลที่พี่ชายฟังแล้วประทับใจมาก “จี๊ปเป็นลูกพ่อ ลูกพ่อไม่ทำแบบนั้น”
 
ข้อคิดหนึ่งเดียวสำหรับผู้นำสมอง
 
หากคุณอยากเป็นผู้นำที่ยิ่งใหญ่ จงมีเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่มิได้หมายความว่าต้องการทำสิ่งที่ยิ่งใหญ่ หากเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่หมายถึงเป้าหมายที่ใหญ่ ‘เกินกว่าตนเอง’
 
เมื่อคุณใช้เหตุผลในการนำคน คุณจะได้เพียงศักยภาพแห่งสมองส่วนหน้าอันน้อยนิดของเขา เมื่อคุณให้เงิน ให้รางวัล ให้สิ่งตอบแทน เขาจะอยู่กับคุณเพราะสิ่งเหล่านั้น เมื่อใดที่คนอื่นให้มากกว่าที่คุณให้ เขาก็จะจากไป
 
หากคุณนำคนด้วยเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ คุณจะได้ศักยภาพอันไม่รู้จบจากสมองส่วนหลัง คุณจะได้ความอหังการ ความภาคภูมิใจ ความผูกพัน และความรัก... ที่ไม่มีขีดจำกัดเพราะมันไม่มีเหตุผล
 
เมื่อใดที่คุณลังเลไม่แน่ใจ จงถามตัวเองสั้นๆว่า “อยากฝากอะไรไว้ให้โลกจดจำ?”
 
โนเบลเขียนพินัยกรรมอุทิศทรัพย์สมบัติที่มีเพื่อตั้งรางวัลโนเบล ผู้ได้รับเกียรติยศนี้จะได้รับทุนวิจัยมูลค่ากว่าหนึ่งล้านเหรียญสหรัฐ คนเบื้องหลังรู้จักอัลเฟรดจากรางวัลเพื่อมวลมนุษย์มากกว่าจดจำเวลาส่วนมากของชีวิตเขาที่ใช้ในการสร้างระเบิดแห่งความตาย เขา ‘เปลี่ยน’ วิถีของตนเองและเขียนพินัยกรรมนี้ขึ้นในปี 1895
 
โนเบลเสียชีวิตในปี 1896
 
คนบางคน... มาสว่างไปสว่าง
คนหลายคน...มามืดไปมืด
คนที่น่าเศร้าใจ...มาสว่างไปมืด
คนที่น่าชื่นชม...มามืดไปสว่าง
 
คุณผู้อ่านล่ะครับ อยากฝากสิ่งใดไว้ให้จดจำ?

ดร.ธัญ ธํารงนาวาสวัสดิ์
บริษัท ออคิด สลิงชอท จํากัด
Principal Partner
ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ