Leading out-of-The-Box: นำช้างเข้าทำศึก

 

ผู้นำไทยเก่งเรื่องเหตุผล แต่ไม่ค่อยถนัดด้านอารมณ์

ระหว่างเตรียมการสอนให้กับองค์กรแห่งหนึ่ง ผมลองเรียบเรียงผลประเมินของ Extraordinary Leaders ที่สลิงชอตเราใช้เป็นเฟรมเวิร์คหลักในการวัดผลความเป็นผู้นำของผู้บริหาร พบสิ่งที่เป็นอุปสรรคขั้นวิกฤติ Fatal Flaws ของผู้บริหารไทยสามอันดับแรกดังนี้

 

1.Collaboration and Teamwork สร้างวัฒนธรรมการทำงานเป็นทีม

2. Inspire and Motivate Others to High Performance สร้างแรงบันดาลใจให้เกิดผลงานที่เป็นเลิศ

3. Communicate Powerfully and Prolifically สื่อสารอย่างฮึกเหิมและกระตุ้นเร้าใจ

 

ข้อคิดที่เกิดขึ้นคือ ทั้งสามล้วนแต่เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการใช้อารมณ์ทั้งสิ้น!

เราคุยกันอยู่นานว่าจะหาวิธีช่วยสนับสนุนผู้นำไทยให้ ‘ใช้อารมณ์’ เพื่อสร้างประสิทธิภาพของทีมให้ดียิ่งขึ้นได้อย่างไร จึงตัดสินใจนำหลักสูตร ‘ผู้นำอารมณ์’  Leading With Emotions - The Pivotal Factor in Optimizing Performance เข้ามา งั้นวันนี้ขออนุญาตเล่าถึงหลักการคิดและแนวทางคร่าวๆนะครับ

 

หลักการ – อารมณ์ไม่ใช่สิ่งที่ควรกำจัด มหัศจรรย์ของสมองมนุษย์อยู่ที่อารมณ์ ไม่ใช่เหตุผล

คนเข้าคิวซื้อกาแฟแก้วละสองร้อยกว่าบาทเพราะอะไร? ทำไมต้องแย่งใบจองไอโฟน 6? เจนวายตื่นแต่เช้ามืดไปเข้าคิวประกวดเดอะสตาร์ทำไม? คนออกมาเดินเป็นล้านๆบนท้องถนนด้วยเหตุใด? คำตอบคืออารมณ์ ไม่ใช่เหตุผล งั้นผู้นำควรฝึกใช้อารมณ์ ไม่ใช่ฝึกกำจัดมัน

 

เหตุใดผมจึงเปรียบหลักสูตรผู้นำอารมณ์กับการ ‘นำช้างเข้าทำศึก’? Dan และ Chip Heath ผู้เขียนหนังสือเรื่อง Switch: How to Change Things When Change Is Hard เปรียบสมองส่วนหน้าแห่งเหตุผลเสมือนควาญช้าง และสมองส่วนหลังแห่งอารมณ์เหมือนช้างที่ขี่ ช้างที่ไร้ควาญ

 

เปรียบเสมือนผู้นำที่ใช้อารมณ์เพียงอย่างเดียวโดยปราศจากเหตุผล ส่วนควาญที่ลงไปลากซุงแทนช้าง ก็เปรียบเสมือนผู้นำที่ใช้เหตุผล เสียจนลืมความมหัศจรรย์ของอารมณ์ ชี้ทางให้คนเห็นได้ แต่ทำให้คนเดินตามไม่ได้

ผมชอบภาพนี้มากและคิดว่าเหมาะกับคนไทย จึงขยายบริบทของอุปมานี้นิดหน่อยเพื่อมาปรับใช้กับหลักสูตร จากควาญกับช้างที่ลากซุง เปลี่ยนมาเป็นช้างที่ผู้นำต้องขับเข้าทำศึก

 

คุณผู้อ่านคิดถึงภาพสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงกระทำยุทธหัตถีก็ได้ครับ มีขั้นตอนตำราคชยุทธ์ดังต่อไปนี้

 

1) รู้จักช้างของตน (Self Awareness)

ในขั้นแรกผู้นำต้องรู้จักอารมณ์ตัวเองก่อน วิธีง่ายๆคือ เวลารู้สึกว่าอารมณ์กำลัง ‘ขึ้น’ ตอบตัวเองให้ได้ว่ากำลังรู้สึกอะไร โกรธ?กังวล?ห่วง?เสียดาย?จากประสบการณ์ผมพบว่าอารมณ์ร้ายของนายที่ลูกน้องเอาไปบ่นลับหลังมักเกิดขึ้นจากความหวังดี “เพราะพี่ห่วง พี่ถึงต้องพูด” การเลือกอารมณ์เป็นการกระดกสมองกลับมาด้านหน้า (จากตอน ‘ทฤษฎีไม้กระดก’)

2) ฝึกฝนให้เคยคุ้น (Self Regulation)

ขั้นที่สองคือ การฝึกควบคุมอารมณ์ช้างของตัวเองให้ได้ ทางเลือกมีสองสามทางเช่น เลือกเวลาอื่น (Situation Selection) เช่น การคุยตอนเช้าจะหงุดหงิดน้อยกว่าช่วงเย็นที่สมองล้าไหม เลือกวิธีอื่น (Situation Modification) เช่น หากรู้ว่าโกรธงั้นเดินออกไปนอกห้องก่อน ฝึกประโยค “เดี๋ยวกลับมาคุยกันต่อ” ให้ชิน หรือเลือกมุมมองอื่น (Reframing) ที่มีประโยชน์ต่อสมอง

3) กระตุ้นได้ดั่งใจหมาย (Self Motivation)

พอช้างของเราเชื่องแล้ว ก็เริ่มฝึกใช้มันให้ออกศึก ฝึกกำหนดวิสัยทัศน์และกลยุทธ์ที่ท้าทาย (Vision and Strategies) ฝึกสร้างวินัยและนิสัยที่ดีของผู้นำ(Commitment)ฉลองชัยชนะระยะสั้นหมั่นเรียนรู้สิ่งใหม่ๆเพื่อนำมาพัฒนาตนเองและ

องค์กร (Initiative) ขั้นตอนนี้คือ การนำอารมณ์ที่เคยแสดงออกในทางลบมาแปรเป็นพลังที่สร้างผลลัพธ์ทางบวก

4) เข้าใจช้างบริวาร (Social Awareness)

ก่อนจะชวนช้างอื่นได้ต้องเข้าใจเขาก่อน หนึ่งในทักษะที่สำคัญมากของผู้นำอารมณ์คือ Theory of Mind การเข้าใจว่าผู้อื่นคิดอย่างไร อะไรคือสิ่งที่กระตุ้นจูงใจเขาแต่ละเจเนเรชั่นคิดต่างกันอย่างไร จุดแข็งของลูกน้องแต่ละคน คืออะไร ลูกค้าต้องการอะไร เหล่านี้คือทักษะที่ผู้นำอารมณ์ต้องฝึกฝนให้ชำนาญ ฝึก ‘อ่านใจ’ คนรอบตัวให้ได้ว่าเขาคิดอย่างไร แล้วหมั่นทดลองว่าเรา ‘อ่านถูก’ หรือเปล่า

5) นำคชสารเข้าทำศึก (Social Skills)

สุดยอดทักษะแห่งผู้นำอารมณ์คือ การโน้มน้าวคนอื่นให้เข้าร่วมช่วยทำศึกกับเรา ทำอย่างไรให้คนในองค์กรรู้สึกผูกพัน และเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับองค์กร ต่อสู้เพื่อเรา คิดถึงส่วนรวมก่อนถึงตัวเองโดยไม่ต้องมีเหตุผล จะเป็นไปได้ไหม? ตัวอย่างคือ Apple ที่หลายคนบอกว่าไม่ใช่บริษัทแต่เป็นลัทธิ มีบทวิเคราะห์มากมายเปรียบเทียบไอโฟน 6 ว่าด้อยกว่าเจ้าอื่นอย่างไรบ้าง แต่สุดท้ายก็เห็นขายถล่มทลายสาวกต่อคิวจองแต่เช้ามืดอย่างเคย เพราะผู้ที่เป็นศาสดาของ Apple คือ Steve Jobs คือสุดยอดแห่งผู้นำอารมณ์

ผู้นำในองค์กรคุณผู้อ่านล่ะครับ ปัจจุบันเป็นผู้นำอารมณ์ที่ดีแค่ไหน?

 

ดร.ธัญ ธำรงนาวาสวัสดิ์

Principal Partner

สลิงชอท กรุ๊ป