ฟองน้ำ ปลา ผู้กล้า เพื่อนห้าคน


“พ่อคะ พ่อคะ...” หัวเล็กๆโผล่ขึ้นมาหลังเบาะ “อักษรภาษาอังกฤษตัวไหนเป็นญาติกัน?”

 

อือม์... อะไรหว่า ผมครุ่นคิด ABCDE... MNOP…

 

“ยอมยางงง...” เสียงใสๆเร่งเร้า “อ้ะ...ยอมก็ได้” ผมจำนนให้กับสมองเด็กวัยหกขวบ

 

“ก็ QRS ไงคะ... คิวเป็นอาของเอ้สไง” เจ้าตัวยิ้มโชว์ฟันหลอด้วยความยินดีที่หลอกพ่อได้

 

ไม่น่าเชื่อว่าปัญหาหลอกผู้ใหญ่แบบนี้คือสิ่งที่อยู่เบื้องหลังเป้าหมายการพัฒนาด้าน Creative Thinking ของนานาองค์กรทั่วโลก วิธีที่น้องพินใช้หลอกผม คือคำถามลักษณะเดียวกับที่ Dr. Mark Beeman แห่งมหาวิทยาลัย Northwestern ใช้ในการวิจัยความคิดสร้างสรรค์ของสมองมนุษย์ เช่นประโยคแบบนี้

 

ม้า หนีบ ส้มตำ เสื่อ นายก คุณผู้อ่านนึกถึงอะไรครับ?

 

วิธีการหาคำตอบจากปริศนาข้างต้นเรียกว่า Creative Insight เป็นการมองหาความสัมพันธ์ที่ลึกลงไปในโจทย์ ความคิดสร้างสรรค์แบบนี้อาศัยความสงบของสมองในการมองหาความเชื่อมโยงที่ไม่ได้ตรงไปตรงมา เช่นคำถามของพินที่คำตอบซ่อนอยู่บนความสามารถในการคิดถึงพยัญชนะภาษาอังกฤษด้วยการพ้องเสียงในภาษาไทย

 

และการค้นพบที่น่าประหลาดใจของ Dr. Beeman คือ สมองที่เงียบสงบจะสามารถคิดคำตอบพวกนี้ได้ดีกว่าสมองที่วุ่นวาย เด็กที่สอบข้อสอบไอคิวลักษณะนี้ได้คะแนนสูงๆ มีคลื่นสมองที่ดูเหมือน ไม่ได้คิดอะไร ส่วนเด็กที่สอบได้คะแนนน้อยกว่ากลับกลายเป็นเจ้าของสมองที่มีคลื่นฟุ้งซ่านวุ่นวาย สมองมีการทำงานคล้ายรถไฟ กล่าวคือเมื่อมันถูกตั้งเป้าแล้วว่าให้คิดถึง อักษรภาษาอังกฤษเป็นการยากมากที่มันจะย้อนกลับมาตั้งต้นใหม่ที่สถานีเพื่อคิดถึงมิติอื่นๆ อีกครั้ง ยิ่งพยายามคิดยิ่งคิดไม่ออก

 

นี่คือเหตุผลที่ Creativity เป็นความท้าทายของหลายองค์กร เพราะ Insight เกิดได้ยากหากเราพยายามคิด ยิ่งกว่านั้น ความเครียด เหตุผล และ ความเสี่ยง ล้วนเป็นศัตรูของสมองที่ต้องการคิดสร้างสรรค์

 

สำหรับผู้นำ โมเดลของ Brain-Based Creative Thinking ประกอบด้วย 4 ขั้นคือ ฟองน้ำ ปลา ผู้กล้า และ เพื่อนห้าคน

 

  1. ฟองน้ำ แปลว่า เก็บเกี่ยวข้อมูลรอบตัวไว้ให้มากที่สุด ฝึกนิสัยการเรียนรู้ให้เป็นพฤติกรรม หากคุณอยากให้ทีมมีความคิดสร้างสรรค์ คุณต้องสนับสนุนให้ลูกทีมมีประสบการณ์กับเรื่องต่างๆที่แม้ดู ไม่เกี่ยว กับงานที่ทำ SCG ส่งทีมดีไซน์ไปเดินสายทั่วประเทศเพื่อหาแรงบันดาลใจเป็นที่มาของผลิตภัณฑ์กระเบื้องพิมาย ส่วนสนุกดอทคอมพ์ฯก็ส่งทีมเขียนไปท่องเที่ยว 3 เดือนเพื่อมองหาประสบการณ์แปลกใหม่ ลูก(ทีม)ของคุณควรมีพฤติกรรม ขอเรียนไม่ใช่ บังคับให้เรียน

 

  1. ปลา แปลว่า ความคิดสร้างสรรค์จะกระโดดขึ้นเหนือน้ำประหนึ่งปลาตะเพียน ไอเดียใหม่ๆมักมาในเวลาที่เรา ไม่คิด หากเราจะได้ยินมันต้องอาศัยความเงียบ ในมุมสมองความคิดสร้างสรรค์คือการพูดคุยกันหนุงหนิงระหว่างเซลส์สมองสองสามเซลส์ที่ปกติไม่รู้จักกัน เช่น ‘R’ ภาษาอังกฤษ และ อา ภาษาไทย เป็นต้น แต่ศัตรูของสมาธิคือ นาย ลูกน้องหลายคนจึงพบว่าความคิดบรรเจิดมักเกิดในห้องน้ำ แต่พอก้าวเข้าออฟฟิศเห็นหน้านายแล้วกลับนึกไม่ออก

 

  1. ผู้กล้า หมายถึง คิดได้อย่างเดียวไม่พอต้องกล้าที่จะลงมือทำด้วย มิตรของ Creativity คือการทดลอง เช่น Thomas Edison บอกว่าท่านไม่ได้ค้นพบหลอดไฟแต่พบ 1,000 วิธีที่ไม่เวิร์ค แต่องค์กรส่วนใหญ่พยายามฝึกพนักงานให้หลีกเลี่ยงความผิดพลาด ให้มีทัศนคติว่าปัญหาคือวิกฤติ คุณหมอ Mark Fishman ประธานแผนก R&D ของบริษัทยายักษ์ใหญ่ Novartis กล่าวในการสัมนาด้านความคิดสร้างสรรค์ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดว่า “Six Sigma destroys more innovative ideas than any other tools” เพราะ Six Sigma พยายามทำทุกอย่างให้เป็นมาตรฐานและมีประสิทธิภาพ (แปลว่าผิดน้อย) ที่สุด

 

  1. เพื่อนห้าคน แปลว่า สภาพแวดล้อมมีผลอย่างยิ่งต่อความคิดสร้างสรรค์ Timothy Ferriss ผู้เขียนหนังสือ The 4-Hour Workweek บอกว่า “เราคือค่าเฉลี่ยของคนที่ใกล้ตัวที่สุดห้าคน” ข้อคิดที่น่าสนใจคือ ในขณะที่ Steve Wozniak คู่หูของจ้อบส์บอกว่า “หากอยากสร้างสรรค์ให้หาที่เงียบๆและ work alone” แต่หลายออฟฟิศในปัจจุบันพยายามทำตัวให้ smart ด้วยการลดคอกกั้นระหว่างพนักงานออก ผลคือมันสมององค์กรหมดไปกับการคุยกันว่าเย็นนี้จะไปเวทีไหนดี

 

นี่ล่ะครับ ความคิดสร้างสรรค์กับสมอง ทราบหรือยังครับว่าทำไมเวลาประชุมเพื่อระดมสมองหาไอเดียใหม่ๆจึงรู้สึกเหมือนพายเรือในอ่างวนไปวนมา มีแต่ความคิดเดิมๆแทรกด้วยประโยค “มันเป็นไปไม่ได้” เป็นระยะ

 

ส่วนท่านใดที่สนใจกับปริศนาข้างต้น ม้า หนีบ ส้มตำ เสื่อ นายก คุณผู้อ่านนึกถึงอะไร? คำตอบคือ ปู

 

เพราะ ปูม้า ปูหนีบ ส้มตำปู ปูเสื่อ และแน่นอน รักษาการนายกฯปู ครับ



ที่มา : นสพ.กรุงเทพธุรกิจ คอลัมน์ Leading out-of-The-Box 
ฉบับวันที่  2 ก.พ. 2557