ESOP ความหวังดีที่ให้ผลร้าย???

 
เมื่อไม่นานมานี้ผมมีโอกาสได้สนทนากับผู้บริหารระดับสูงท่านหนึ่ง มีการตั้งประเด็นถกเถียงกันว่า การให้หุ้นแก่พนักงาน หรือ ESOP (Employee Stock Options) นั้นเป็นความหวังดีที่สุดท้ายแล้วกลายเป็นผลร้ายหรือไม่

ผมจึงถามกลับไปว่าเหตุใดท่านจึงคิดเช่นนั้น ท่านบอกว่าวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของการให้หุ้นแก่พนักงานนั้นเพื่อเป็นค่าตอบแทน และเป็นแรงจูงใจให้พนักงานมีความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจเสมือนเป็นเจ้าของคนหนึ่งของบริษัท และเมื่อรู้สึกเช่นนั้นแล้วพนักงานก็จะมีความตั้งใจ ทุ่มเทในการทำงาน แต่กลับกลายเป็นว่าพนักงานบางคนตั้งหน้าตั้งตารอว่าเมื่อไหร่จะครบกำหนดระยะเวลาในการถือหุ้น เขาจะได้ขายหุ้นนั้นเสียและเอาเงินไปทำอย่างอื่น ซำ้ร้ายพนักงานบางถือหุ้นเพียงเล็กน้อย กลับทำตัวเป็นผู้ถือหุ้นรายย่อย คอยตรวจสอบ จับผิดตลอดเวลา มิหนำซ้ำกลายเป็นเครื่องมือเอาคืนผู้บริหารที่เขาไม่ถูกชะตาด้วยเสียอีก

ฟังจากที่ผู้บริหารท่านนี้เล่ามาทั้งหมด ดูเหมือนว่าการให้หุ้นแก่พนักงานนั้นจะส่งผลร้ายมากกว่าผลดี แต่ผมว่าท่านอาจจะมองเรื่องนี้ในแง่ร้ายเกินไป จริงอยู่การที่สุดท้ายแล้วพนักงานขายหุ้นไปเพราะต้องการเงินมากกว่าอาจเป็นเรื่องที่ผิดวัตถุประสงค์ไปซักนิด แต่สิ่งที่องค์กรควรนำกลับมาพิจารณาคือ เรื่องของการส่ือสาร องค์กรได้สื่อสารวัตถุประสงค์ของการให้ไว้ชัดเจนแล้วหรือยัง หากสื่อสารชัดเจนดีแล้วก็อาจเป็นไปได้ว่า พนักงานในองค์กรมอง “เรื่องเงิน” เป็น “เรื่องหลัก” ดังนั้นการให้หุ้นอาจไม่ใช่ “ค่าตอบแทน” ที่เหมาะสมสำหรับองค์กรของเรา

การห้ามไม่ให้ขายคงเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก แต่บริษัทอาจกำหนดระยะเวลาการถือหุ้้นที่เหมาะสม รวมทั้งกำหนดสิทธิ์การซื้อคืนหลักทรัพย์ (Right of First Refusal) ไว้ หากพนักงานต้องการขายหุ้นจะต้องขายคืนให้กับบริษัทเท่านั้น

อีกประเด็นหนึ่งที่ผู้บริหารท่านนี้เป็นกังวลคือ พนักงานบางคนวางตัวเป็นผู้ถือหุ้นรายย่อย มาคอยตรวจสอบภายในองค์กร ผมมองว่าเรื่องนี้หากพิจารณาเพียงผิวเผินแล้วดูน่าเจ็บใจไม่ใช่น้อย แต่หากมองให้ลึกซึ้งไปอีกจะพบว่าองค์กรอาจยังไม่มีกลไกที่ดีพอในการรับฟัง หรือเปิดโอกาสให้พนักงานได้แสดงความคิดเห็น จึงเป็นผลสะท้อนให้เกิดการ “เอาคืน” ทันทีเมื่อสบโอกาส เพราะหากองค์กรมีความโปร่งใสแล้ว ไม่ว่าใครก็ย่อมเข้ามาตรวจสอบได้มิใช่หรือ สถานการณ์ต่างๆ มักมองได้ 2 ด้านเสมอ อยู่ที่ว่าด้านใดจะถูกพลิกขึ้นมาก่อน หากมีผู้เข้ามาตรวจสอบและพยายามจะพลิกด้านที่ไม่ดีขึ้นมา ผมคิดว่าองค์กรน่าจะค้นหาสาเหตุ และแก้ปัญหาที่แท้จริงมากกว่าพยายามห้ามมิให้เขาพลิกด้านที่ไม่ดีขึ้นมา เพราะหากทำเช่นนั้น มิเท่ากับว่าเรากำลังพยายามปกปิดอะไรบางอย่างอยู่หรือ



อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา
กรรมการบริหาร
บริษัท ออคิด สลิงชอท จำกัด
apiwut@riverorchid.com
www.orchidslingshot.com
www.facebook.com/OrchidSlingshot