วิธีการในการพัฒนาพนักงาน

วันก่อน มี“หัวหน้าใหม่ไฟแรง” เขียนอีเมลมาถามเกี่ยวกับการพัฒนาพนักงานของเขา และเล่าให้ฟังถึงแนวทางในการพัฒนาที่ทำอยู่ในปัจจุบัน คือการส่งไปฝึกอบรม แต่ดูเหมือนว่า ผลลัพธ์ที่ออกมายังไม่เป็นที่น่าพอใจเท่าไรนัก เนื่องจากช่วงนี้เป็นช่วงปลายปี “หัวหน้าใหม่ไฟแรง”ต้องประเมินผลการทำงานของพนักงานรวมทั้งให้คำแนะนำเกี่ยวกับแนวทางในการพัฒนา ด้วย จึงเขียนมาถามเกี่ยวกับแนวทางในการพัฒนาพนักงานรูปแบบต่างๆ พร้อมทั้งข้อดีและข้อเสียของแต่ละวิธี

ได้เลยครับ ถามมาก็ตอบไป จริงๆแล้ว การฝึกอบรมเป็นเพียงแค่วิธีการหนึ่งในการพัฒนาบุคลากรเท่านั้น จะว่าไปแล้วบางครั้งเราก็พัฒนาพนักงานโดยไม่ทันคิดว่าสิ่งที่ทำอยู่คือการพัฒนาเขา ด้วยซ้ำ ยกตัวอย่างเช่น การที่สอนงาน สอนวิธีการทำงานให้กับเขา ก็เป็นแนวทางในการพัฒนาอย่างหนึ่ง หรือการที่เอางานใหม่ๆ ให้ทำก็เป็นแนวทางในการพัฒนาด้วยเช่นกัน

แนวทางในการพัฒนา อันที่จริงมีมากมาย แต่ในที่นี้เนื่องจากเนื้อที่มีจำกัด จึงขอเอามาเล่าสู่กันฟังสัก 4-5 อย่าง พอให้เห็นเป็นสังเขป
Classroom Training หรือการอบรมในห้องเรียน เป็นแนวทางการเรียนรู้ที่คนนิยมใช้มากที่สุด Classroom Training แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ คือ การอบรมภายในองค์กร และการอบรมภายนอกองค์กร แน่นอนว่า ค่าใช้จ่ายก็จะแตกต่างกันไปด้วย การอบรมภายในราคาต่อหัวย่อมถูกกว่าการอบรมภายนอก

ข้อดีของการอบรมภายในคือ องค์กรสามารถอบรมพนักงานได้หลายๆคนภายในครั้งเดียว และวิทยากรสามารถออกแบบหลักสูตรให้เหมาะสมกับองค์กรที่ไปสอนได้ ส่วนข้อเสียคือ การเรียนกันเองภายในองค์กร อาจขาดโอกาสแลกเปลี่ยนมุมมองกับคนจากองค์กรอื่น ๆ และที่สำคัญหากการสัมมนาจัดภายในองค์กร อาจทำให้ประสิทธิผลในการเรียนการสอนไม่ค่อยได้ดีเท่าที่ควร เพราะคนจะเข้า ๆ ออก ๆ แว๊ปไปทำงานบ้าง ตามวิสัยคนไทย

สำหรับข้อดีของการอบรมภายนอกคือ ถ้ามีจำนวนพนักงานที่ต้องเรียนรู้ในเรื่องดังกล่าวไม่มากนัก การส่งไปอบรมภายนอกอาจประหยัดงบกว่า พนักงานเองก็จะสามารถสร้างความสัมพันธ์กับคนในสายงานเดียวกันจากองค์กรอื่นได้มากขึ้น ส่วนข้อเสียคือ หัวหน้างานอาจไม่รู้ว่าพนักงานได้เรียนรู้อะไรมาบ้าง ทำให้การติดตามผลเป็นไปได้ยากกว่าการอบรมภายใน

Coaching (การโค้ช) หรือการสอนงาน ส่วนมากจะเป็นการสอนกันแบบหนึ่งต่อหนึ่ง หรืออาจจะเป็นกลุ่มเล็กๆ (ไม่เกิน 3-4 คน) การโค้ชแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือการโค้ชโดยใช้บุคลากรภายใน และการโค้ชโดยอาศัยผู้เชี่ยวชาญจากภายนอก

สำหรับการโค้ชภายในมักเป็นลักษณะหัวหน้าสอนลูกน้อง หรือรุ่นพี่สอนรุ่นน้อง แน่นอนว่าค่าใช้จ่ายในการโค้ชแบบนี้ย่อมถูกกว่าการใช้โค้ชจากภายนอก ส่วนการใช้โค้ชจากภายนอกนั้น มักนิยมใช้ในกรณีของผู้บริหารที่มีประสบการณ์มาก ๆ และความต้องการในการพัฒนาค่อนข้างเฉพาะเจาะจง ส่วนข้อเสียคือ ค่าใช้จ่ายสูง

ถัดมา คล้ายๆกับการโค้ชคือ การ Mentoring หรือระบบพี่เลี้ยง โดยมากการใช้ระบบพี่เลี้ยงนั้น องค์กรส่วนใหญ่มักใช้ในการพัฒนาทักษะที่ไม่เกี่ยวข้องกับงานโดยตรง เช่น การปลูกฝังวัฒนธรรมองค์กร หรือ การเรียนรู้แนวทางในการใช้ชีวิตให้ประสบความสำเร็จในองค์กร เป็นต้น
สำหรับข้อดีของระบบพี่เลี้ยง คือ ค่าใช้จ่ายไม่มากและเป็นการเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างพนักงานกันเองหรือพนักงานกับผู้บริหาร แต่ข้อเสียคือ การหาคนมาเป็นพี่เลี้ยงนั้นค่อนข้างยาก เพราะคนที่จะมารับบทนี้ได้ต้องมีประสบการณ์หรือทักษะในเรื่องนั้น ๆ มาก่อน นอกจากนี้คนที่จะเป็นพี่เลี้ยง จำเป็นต้องเสียสละเวลางานและเวลาส่วนตัวมาทำด้วย

ถัดมา คือวิธีการที่เรียกว่า On The Job Training หรือการฝึกปฏิบัติงานในหน้าที่ แนวทางนี้เป็นอีกแนวทางหนึ่งที่คนนิยมใช้มากที่สุด(โดยไม่รู้ตัว) เพราะหลายคนมองว่า การทำงานคือหน้าที่ ไม่ใช่การพัฒนาคน ข้อดีของวิธีการนี้คือพนักงานได้ฝึกทักษะที่ตนเองต้องใช้ในการทำงานอย่างตรงจุด แต่ข้อเสียคือบางครั้งเป็นการลองผิดลองถูก ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อประโยชน์โดยรวมของหน่วยงานหรือองค์กรได้

จะว่าไปแล้ว ยังมีแนวทางการพัฒนาอื่นๆอีกมากมายที่มีการนำมาใช้อย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาแบบ Special Task Assignment (การมอบหมายงาน/โครงการพิเศษ) Job Rotation (การหมุนเวียนงาน) Self Study (การเรียนรู้ด้วยตนเอง) และ E-Learning / Webinar (การเรียนรู้ด้วยตนเองผ่านระบบคอมพิวเตอร์) เป็นต้น (หากท่านใดอยากได้รายละเอียดมากกว่านี้ เข้าไป Download ใน Website ของบริษัท (www.orchidslingshot.com) ในส่วนของ Resources -- ผมยินดีแบ่งปันครับ)

อย่างไรก็ดี การพิจารณาว่าจะนำแนวทางแบบใดมาใช้ หัวหน้าควรนำทักษะที่ต้องการพัฒนามาเป็นตัวตั้ง จากนั้นจึงค่อยๆ มองดูว่า มีแนวทางใดบ้างที่สามารถใช้ในการพัฒนาทักษะดังกล่าวได้ พิจารณาถึงข้อจำกัดต่างๆที่มี แล้วเลือกแนวทางที่เหมาะสม ทั้งด้านเวลา งบประมาณ ความคาดหวัง และ ความถนัดของผู้เรียนประกอบด้วย

อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา
กรรมการผู้จัดการ
บริษัท ออคิด สลิงชอท จำกัด
www.orchidslingshot.com
apiwut@riverorchid.com