รับมือกับหัวหน้าที่มีปัญหา ตอนที่ 1

มีผู้อ่านท่านหนึ่งกรุณาเขียนอีเมลมาหาผม ทำนองตัดพ้อต่อว่า ว่าทำไมมีแต่คนพูดถึงแนวทางของหัวหน้าในการจัดการกับลูกน้องที่มีปัญหา แต่กลับไม่มีใครพูดถึงแนวทางสำหรับลูกน้องในการจัดการกับหัวหน้าที่มีปัญหาบ้าง
 
เขาให้เหตุผลว่าคนทำงาน “ทุกคน” มีหัวหน้า แต่คนทำงาน “บางคน” เท่านั้นที่มีลูกน้อง หากจะให้แนวทางกับลูกน้องบ้าง ก็น่าจะเป็นการคำนึงถึงประโยชน์ของคนส่วนใหญ่ได้ดี
 
อ่านแล้ว “ก้นร้อน” ทันที นั่งอยู่กับที่ไม่ได้แล้ว เพราะสิ่งที่ท่านนี้เขียนมาเป็นความจริงอย่างไม่มีที่ติ
 
จึงลุกขึ้นมาค้นหาแนวทางสำหรับลูกน้องในการจัดการกับหัวหน้าที่มีปัญหา
 
ไปพบงานวิจัยเชิงสำรวจของคนกลุ่มหนึ่งซึ่งไม่ปรากฎที่มาชัดเจน แต่เห็นว่าเนื้อหาที่มีอยู่ ดูน่าสนใจยิ่งนัก
 
พวกเขาใช้วิธีตั้งประเด็นคำถามเกี่ยวกับพฤติกรรมบางอย่างของหัวหน้าที่สร้างปัญหาให้กับลูกน้อง แล้วเปิดโอกาสให้ผู้ที่เข้าร่วมตอบแบบสอบถามเสนอแนะแนวทางในการจัดการกับปัญหาดังกล่าว หลังจากนั้นจึงรวบรวมและสรุปเฉพาะคำแนะนำที่เห็นว่า “เข้าท่า”
ฟังดูน่าสนใจไหม ?
 
ลองมาดูว่าสิ่งที่พวกเขาถาม จะตรงกับสถานการณ์ที่คุณเจอหรือเปล่า และแนวทางการแก้ไข พอจะนำไปประยุกต์ใช้ได้หรือไม่
 
ปัญหา : เมื่อเป้าหมายหรือทิศทางขององค์กรเปลี่ยนแปลงไป แต่ “หัวหน้า” ของคุณกลับไม่ยอมรับหรือไม่เข้าใจในสิ่งที่เกิดขึ้น ซึ่งส่งผลให้คุณไม่แน่ใจในทิศทางหรือความคาดหวังที่องค์กรมีต่อคุณ จะทำอย่างไรกับหัวหน้าในสถานการณ์เช่นนี้ ?
 
คำตอบที่ฟังดูเข้าท่าคือ พยายามหาทางพูดคุยกับคนรอบข้าง คุยกับเพื่อนในแผนก คุยกับหัวหน้าของเพื่อนต่างแผนก อ่านเอกสารบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับทิศทางขององค์กรตามสื่อต่างๆ เพราะหลายองค์กรข้อมูลที่ออกไปภายนอกดูเหมือนจะชัดเจนมากกว่าการสื่อสารภายใน จากนั้นใช้สติปัญญาเท่าที่มีประมวลสถานการณ์ ปะติดปะต่อเรื่องราวและคิดเดาความคาดหวังที่องค์กรน่าจะมีต่อตัวเรา จากนั้นนำไปพูดคุยกับหัวหน้าว่าความเข้าใจที่มีนี้ ไปในทิศทางที่ถูกต้องหรือไม่ หัวหน้ามีข้อแนะนำอย่างไร แต่หากพยายามแล้วไม่ดีขึ้น ก็คงต้องใช้วิธีการทำไปถามไป หาวิธีคลำทางไปเรื่อยๆ แต่อย่าหยุดที่จะสื่อสาร การพูดคุยกับหัวหน้าเสมอๆ น่าจะช่วยให้เข้าใจแนวทางและวิธีคิดของเขาได้บ้าง ปัญหาของหลายองค์กรเกิดขึ้นเพราะ เวลามีปัญหาไม่คุยกัน พอไม่คุยปัญหาก็เลยยิ่งมากขึ้น ฉะนั้นสูตรลับแห่งความสำเร็จคือ “ยิ่งมีปัญหายิ่งต้องคุย”
 
คำถาม : ถ้ารู้สึกว่าหัวหน้ามีความไม่โปร่งใสหรือมีพฤติกรรมบางอย่างที่ไม่เหมาะสม ควรจะรับมือกับเขาอย่างไร?
 
คำตอบของผู้ร่วมสำรวจที่ฟังดูเข้าท่าหน่อย แนวทางแรกคือเริ่มต้นจากการตั้งคำถามกับหัวหน้าเพื่อที่จะเข้าใจในสิ่งที่เขาทำโดยไม่คิดเดาไปเองก่อน ปัญหาหลายอย่างในหลายองค์กรเกิดมาจากการคาดเดาและปรุงแต่งเรื่องราวกันจนเลยเถิดไป จากนั้นหากการกระทำของหัวหน้าเริ่มส่งผลกระทบในการทำงาน เช่น มีคนอื่นติฉินนินทาหรือขวัญและกำลังใจในการทำงานของคนในทีมเสียไป จงใช้โอกาสดังกล่าวพูดคุยกับเขา ชี้ให้เห็นว่าหาก“พวกเรา” (หลีกเลี่ยงที่จะพูดเฉพาะเจาะจงว่า “เขา”) ทำงานอย่างโปร่งใส ปัญหาแบบนี้ก็จะไม่เกิดขึ้นในอนาคต หัวใจสำคัญคืออย่าชี้นิ้วว่าเป็นความผิดของหัวหน้าแต่ควรเสนอว่าการกระทำในรูปแบบใดที่พวกเราควรทำเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาขึ้นอีกในอนาคต แต่หากพยายามอย่างสุดความสามารถแล้วก็ยังไม่ได้ผล ข้อเสนอสุดท้ายคือระมัดระวังอย่าเอาตัวเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของปัญหา หลีกเลี่ยงที่จะเสี่ยงโดยไม่จำเป็น
 
เนื้อที่หมดพอดี อีก 4 ข้อ ขอไปต่อคราวหน้าครับ