ผู้นำคืออะไร

วันก่อนหลานโทรศัพท์มาหาเพื่อให้ช่วยทำการบ้านให้ข้อหนึ่ง ผมคงต้องอธิบายก่อนว่า หลานผมคนนี้กำลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาตรี สาขาบริหารธุรกิจ อาจารย์ของเขาให้การบ้านมาหนึ่งข้อโดยให้นักเรียนทุกคน เขียนคำตอบให้ได้อย่างน้อยครึ่งหน้ากระดาษ ห้ามลอกจากหนังสือแต่ให้เขียนตามความเข้าใจ

คำถามที่อาจารย์ถามคือ “ผู้นำคืออะไร” สั้นๆ ฟังดูเหมือนง่ายๆ แต่ถ้าจะตอบให้ดี ตอบได้ยาก ผมจึงถามกลับไปว่า แล้วในความคิดของเขา เขาคิดว่าผู้นำคืออะไร คำตอบของเขา --- เป็นสิ่งที่ผมต้องยอมรับว่า เขาทำการศึกษาและค้นคว้ามาดี ...

“ผู้นำคือคนที่มีวิสัยทัศน์ มีแรงผลักดัน และมีความมุ่งมั่นในการไปให้ถึงวิสัยทัศน์นั้นๆ เป็นคนที่มีทักษะในการทำให้วิสัยทัศน์นั้นๆเป็นจริงขึ้นมาได้”

ผมชมเขาไปว่าเป็นคำตอบที่ดี แล้วถามต่อว่าได้มุมมองนี้มาอย่างไร เขาเล่าว่า เขาพยายามนำเอาคำว่า ผู้นำกับผู้บริหารมาเปรียบเทียบกัน ซึ่งเมื่อคิดไปคิดมาแล้ว เขามองว่า ผู้นำไม่จำเป็นต้องเป็นผู้บริหารก็ได้ ยกตัวอย่างเช่น นักบริหารหรือหัวหน้าเก่งๆที่เกษียณอายุแล้วหลายคน หลังจากที่พวกเขาเกษียณอยู่บ้านก็ไม่ได้ทำการบริหารงานอีก แต่ยังมีคนมาขอคำแนะนำ คำปรึกษา และยังยกให้เป็นผู้นำต่อไป

เหตุผลที่คนอื่นๆยังคงมาขอคำแนะนำจากเขา เป็นเพราะว่า คนที่เกษียณอายุแล้วเหล่านี้มีประสบการณ์ มีวิสัยทัศน์ ทำให้เขาเป็นผู้นำอย่างไม่เป็นทางการไปโดยปริยาย หลานชายจับประเด็นเหล่านี้มาตอบคำถามในการบ้านของเขา

หลังจากนั้น เขาก็เล่าให้ฟังว่า เขาจะเขียนเพิ่มเติมขยายความอย่างไรเพื่อให้ถึงครึ่งหน้ากระดาษ ผมได้ให้คำแนะนำอีกนิดหน่อย ก่อนที่เขาจะวางสายไปทำการบ้านต่อ ต้องยอมรับว่า เด็กสมัยนี้มีแนวความคิดที่ก้าวหน้ากว่าเด็กสมัยก่อนมาก กล้าแสดงความคิดเห็นของตนเองออกมา กล้าพูด กล้าคิด ... ดีครับ ทำให้พอเห็นความหวังของชาติได้บ้าง

พูดจริงๆแล้ว สิ่งที่หลานผมพูดนั้นไม่ผิดเลยแม้แต่น้อย ผู้นำที่ดีต้องมีวิสัยทัศน์ ต้องมองเห็นปัญหาล่วงหน้าและหาแนวทางแก้ไข ต้องมองเห็นเป้าหมายที่จะต้องไปให้ถึง ซึ่งเป้าหมายหรือปัญหาเหล่านี้ อาจจะเป็นส่ิงที่คนหลายๆคนมองไม่เห็น หรือมองเห็นแต่ไม่กล้าที่จะเข้าไปข้องเกี่ยว ไม่ว่ามันจะเป็นลักษณะไหนก็แล้วแต่ ผู้นำจะมุ่งเน้นไปที่เป้าหมายหรือปัญหานั้นๆและพยายามจัดการกับมันอย่างรอบคอบ

แน่นอนว่าผู้นำที่ยิ่งใหญ่ย่อมต้องทำสิ่งต่างๆเพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่ ไม่ใช่แค่การพัฒนากระบวนการทำงาน ยกตัวอย่างเช่น การคิดหาสินค้าใหม่ๆที่ทำให้คนอื่นๆต้องอุทานออกมาว่า “ทำไมฉันจึงคิดออกมาเช่นนี้ไม่ได้”

การลงมือปฏิบัติเพื่อไปให้ถึงวิสัยทัศน์ที่ตั้งไว้ เป็นสิ่งที่ผู้นำที่ดีควรมี พูดจริงๆแล้ว การมีวิสัยทัศน์นั้น หลายคนก็สามารถมีได้ หลายครั้งเรามักได้ยินคนพูดหลังจากฟังวิสัยทัศน์ของคนอื่นว่า “ฉันว่าไม่เห็นน่าสนใจเลย ดูธรรมดามาก ใคร ๆ ก็คิดได้” แต่ความแตกต่างของคนที่พูดอย่างเดียวกับคนที่ลงมือทำเพื่อไปให้ถึงวิสัยทัศน์คือ ภาวะผู้นำ

ต้องยอมรับว่า ผู้นำจะมีบุคลิกลักษณะบางอย่างที่แตกต่างจากคนธรรมดาทั่วๆไป ซึ่งบุคลิกลักษณะเหล่านี้ บางครั้งมีมาแต่กำเนิด ในขณะที่บางคนก็แสวงหาและเรียนรู้บุคลิกลักษณะเหล่านั้นมาด้วยตนเอง บุคลิกที่ว่านี้มีอะไรบ้าง
  1. ความมั่นคงในตนเอง – ต้องทำให้ผู้คนเชื่อว่าสิ่งที่คุณทำ ในการไปให้ถึงฝากฝันที่วาดไว้นั้น เป็นการทำเพราะมันเป็นสิ่งที่ควรทำ ไม่ใช่แค่เพราะว่าคุณอยากจะทำ
  2. เข้าใจคน – คือเข้าใจและยอมรับในความแตกต่างของคนแต่ละคน และสามารถนำทักษะของคนแต่ละคนมาใช้เพื่อไปให้ถึงเป้าหมาย
  3. คิดเชิงบวก – เพราะผู้นำที่คิดในเชิงบวกจะส่งเสริม สนับสนุน และให้รางวัลคนที่สามารถทำงานหรือมีพฤติกรรมที่ดี ซึ่งจะทำให้คนเหล่านั้นอยากทำเช่นนั้นอีก ผู้นำที่ดีไม่ควรมีความคิดในแง่ลบ ดังนั้นจงอย่าเสียเวลาในการคอยจับผิดผู้คนและลงโทษพวกเขาแต่เพียงอย่างเดียว ฝึกมองหาจุดดี เรียนรู้ที่จะจับถูกด้วย
  4. ถึงตรงนี้ หลายคนคงเริ่มสงสัยแล้วว่า นอกจากบุคลิกลักษณะข้างต้นแล้ว ผู้นำที่ดีควรมีทักษะอะไรบ้าง ผมคิดว่า ผู้นำควรมีทักษะสำคัญ 3 อย่าง คือ
  5. ทักษะการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ – ไม่ใช่แค่ทักษะการเขียนหรืออ่านเท่านั้น การสื่อสารของผู้นำต้องสามารถทำให้ผู้ฟังหรือผู้อ่านเชื่อถือจนสามารถผลักดันให้พวกเขาลงมือปฏิบัติเพื่อไปให้ถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ได้
  6. ทักษะการสร้างแรงจูงใจ – ผู้นำต้องสามารถสร้างแรงจูงใจเพื่อทำให้ผู้คนเกิดความรู้สึกที่ว่าต้องเข้าไปมีส่วนร่วม อย่างที่เรารู้กันดีว่า คนแต่ละคนมีแรงจูงใจไม่เหมือนกัน ดังนั้นผู้นำจึงจำเป็นต้องรู้ว่า ทำอย่างไรเพื่อให้คนแต่ละคนมีแรงจูงใจในการทำสิ่งที่ตัวเองทำให้ดีที่สุดเพื่อไปให้ถึงเป้าหมายหลักที่ตั้งไว้
  7. ทักษะการวางแผน – ผู้นำต้องวางแผนในการไปให้ถึงเป้าหมาย มันไม่ได้หมายความว่าผู้นำต้องลงไปในรายละเอียดของแผนงานแต่ละตัว (นั่นเป็นงานของผู้จัดการ) แต่ผู้นำต้องวางแผนเพื่อให้แต่ละส่วนงานสามารถทำงานไปได้ด้วยกันอย่างสอดคล้องและสู่เป้าหมายที่ตั้งไว้

ดูเหมือนการบ้านของหลานชาย จะกลายมาเป็นเรื่องราวของผมไปเสียแล้ว ถ้าสงสัยว่าหลานได้คะแนนเท่าไรสำหรับการบ้านช้ินนี้ คลับคล้ายคลับคลาว่าเขาจะได้ A นะครับ
 
อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา
กรรมการผู้จัดการ
บริษัท ออคิด สลิงชอท จำกัด
apiwut@riverorchid.com
www.orchidslingshot.com